کد مطلب: 3012
شنبه ۱۳۹۷/۱۰/۱ - ۱۳:۳۹

در نیک و بد استانی شدن انتخابات مجلس

گلشن راز: امیر ساعدی داریان عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی

انتخابات به عنوان یکی از ارکان دموکراسی نقش مهمی را در مشارکت مردم و همچنین نظارت شهروندان بر تصمیمات کارگزاران نظام‌های سیاسی ایفا می‌کند. در کشور ما هم انتخابات مجلس دارای سابقه‌ای بیش از یک قرن است اما با این حال برخی کاستی‌ها در آن وجود دارد که بارها منتخبان مردم را به سوی اصلاح این روند مایل کرده است. از این رو پرونده استانی شدن انتخابات مجلس یکی از طرح‌هایی است که از بحث برانگیزترین طرح‌های مجلسیان در یک دهه اخیر بوده در ادوار مختلف مجلس با جمع آوری امضا به صحن می‌آید، اما تا به حال قانون نشده است تا اینکه این روزها شاهد این بودیم که 121 نفر از نمایندگان مجلس شورای اسلامی با امضای این طرح یک فوریتی با مضمون «استانی شدن انتخابات مجلس» خواستار اصلاحاتی در قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی شده‌اند. ناکفته نماند که طراحان طرح نظر به استانی شدن انتخابات مجلس ندارند بلکه به دنبال استانی-شهرستانی شدن آن هستند به این معنا که هر کاندیدا باید درصدهای مختلفی رأی از شهرستان و استان کسب کند. بدین ترتیب که از هر حوزه انتخابیه نامزدهایی که حداقل 20 درصد آرا حوزه انتخابیه را کسب کرده و همچنین بالاترین رأی در کل استان رأی به دست آورده باشند، موفق به حضور در خانه ملت می‌شوند. به زبان ساده‌تر اگر نامزدی 20 درصد رأی در حوزه انتخابیه خود را کسب کند و نامزد دیگری ۷۰ درصد رأی را در همان حوزه کسب کرده باشد، و اولی بتواند در سایر حوزه‌های انتخابیه استان مجموع آرای بیشتری کسب کند، به عنوان نماینده حوزه انتخابیه وارد پارلمان می‌شود که این موضوع منجر به کاهش مشارکت مردم می‌شود، زیرا فردی که در شهرستان بیشتر رأی آورده به مجلس راه پیدا نکرده و در ادوار بعدی مردم انگیزه‌ای برای مشارکت در انتخابات نخواهند داشت.

البته در ادوار گذشته شورای نگهبان معایب آن را بیشتر از محاسن عنوان کرده و شروط خاصی را برای تصویب و تأیید آن قرار داد از جمله ایرادات کارشناسان شورای نگهبان به این طرح این بود که انتخابات اگر به صورت استانی برگزار شود، شهرهای کوچکتر در روند رأی گیری فراموش می‌شوند و نمایندگان از کلانشهرها و شهرهای با جمعیت بالا به مجلس راه می‌یابند و شهرهای کوچکتر نماینده‌ای را در مجلس نخواهد داشت که گویا این بار مجلسی ها نواقص را رفع و نظر شورای نگهبان را به محاسن این طرح جلب کرده اند.

اگر از دو نگاه متفاوت به طرح برگزاری انتخابات مجلس به صورت استانی بنگریم می بینیم هر طرح می‌تواند معایب و مزایای خود را داشته باشد. از یک سو این طرح با معایب متعددی همچون مغایرت با اصل تمرکز زدایی، کاهش شناخت مردم نسبت به کاندیداها و در نتیجه کاهش مشارکت مردمی، محدودیت ورود جوانان و نخبگان غیر وابسته به احزاب و نهادهای سیاسی و اقتصادی، ورود اصحاب قدرت و نفوذ به مجلس، وام‌دار شدن کاندیداها به سرمایه‌داران برای جذب هزینه های انتخابات استانی، فاصله افتادن بین مجلسیان و مطالبات سطوح پایین شهرها و روستاها، عدم توازن در رقابت بین داوطلبان جدید الورود و نمایندگان فعلی و ادوار مجلس و ... مواجه است که بررسی بیشتری را می طلبد.

از سوی دیگر این طرح مزایای متعددی نیز دارد که از آن جمله می توان به تمرکز بیشتر نمایندگان بر قانون گذاری و نظارت بر اجرای آن، گسترش اندیشه حزبی، کاهش درگیری های قومی و قبیله ای، حذف نگاه جزیره ای نمایندگان به حوزه انتخابیه، کاهش تعداد داوطلبان و هزینه‌های اجرایی انتخابات، کاهش تخلفاتی مثل خرید رای، توزیع متوازن امکانات در سطح استان توسط نمایندگان و ... اشاره داشت. اما با همه این تفاسیر و در این بین این پرسش به ذهن متبادر می شود که کدام پژوهشی به چنین نتیجه ای رسیده که این طرح می تواند کلید حل کاستی های برگزاری انتخابات مجلس در کشور باشد؟ مضاف بر اینکه آیا تصویب این طرح به نفع رای دهندگان، کاندیداها و جایگاه نمایندگی در مجلس شورای اسلامی هست یا خیر؟

قاعدتا زمانی باید به سمت چنین طرح هایی برویم که زیرساخت استانی شدن و اجرای بدون نقص آن هم فراهم باشد در غیر این صورت با کاندیداها و رای دهندگانی مواجه خواهیم شد که یا سردرگم پای صندوق های رای خواهند و یا عطای آن را به لقایش خواهند بخشید. به هر روی طرح استانی شدن انتخابات به احتمال زیاد در هفته های اول و دوم دی ماه در دستور کار مجلس قرار می گیرد و باید منتظر ماند و دید نمایندگان مجلس و شورای نگهبان چه اندیشه ای برای رفع نواقص چنین طرح سرنوشت سازی خواهند داشت.

افزودن دیدگاه جدید

Restricted HTML

  • تگ‌های HTML مجاز: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
  • Web page addresses and email addresses turn into links automatically.

آخرین اخبار